پَهپاد(پرندهٔ هدایت‌ پذیر از دور)(UAV:Unmanned Aerial Vehicle) یا هواپیمای بدون سرنشین به اشیاء پرندهٔ هدایت‌پذیر از راه دور (RPV:Remotely Piloted Vehicle) گفته می‌شود. هواپیماهای بدون سرنشین در ایران به «پهپاد» شهرت دارند که از حروف اول «پرنده هدایت پذیر از راه دور» گرفته شده‌است.

کنترل پهپاد بدون استفاده از انسان در درون آن صورت می‌گیرد. اگر چه انسان نیز می‌تواند به عنوان محموله در آن باشد. این وسیله پرنده از نیروهای ایرودینامیکی برای پرواز در مسیر دلخواه استفاده می‌کند. پهپادها یا بوسیله کنترل از راه دور یا با برنامه‌های پیش پروازی ریخته شده از قبل یا با سامانه‌های خودکار دینامیک هدایت می‌شوند. پهپادها در حال حاضر در برنامه‌های نظامی که شامل جاسوسی و حمله می‌شود فعالیت می‌کنند. این هواپیماها همچنین در برنامه‌های غیر نظامی مانند خاموش کردن آتش سوزی‌ها یا جایی که پرواز برای خلبان خطر دارد یا کنترل پلیس در ناآرامی‌ها و صحنه‌های جرم یا شناسایی بیشتر حوادث غیرمترقبه طبیعی استفاده می‌شوند.

بیشترین سرمایه‌گذاری در جهان در زمینه ساخت و تجهیز پهپادها را وزارت دفاع ایالات متحده آمریکا انجام داده‌است؛ به طوری که بین سال‌های ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۵ حدود ۳ میلیارد دلار هزینه برای طراحی ساخت و تجهیز پهپادها هزینه کرده‌است. حادثه ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ باعث شد تا دولت آمریکا بودجه بیشتری را به طراحی و ساخت و تجهیز پهپادها اختصاص دهد.

ماموریت

پهپادها اکنون و در آینده به طور وسیع در زمینه‌های مخابرات و ناوبری جهانی و تحقیقات هواشناسی و جغرافیایی و جاسوسی به کار گرفته خواهند شد.

گسترش

در حال حاضر ۳۲ کشور در حال ساخت و گسترش ۲۵۰ مدل بهپادهای اکتشافی هستند. فرانسه و آلمان cl-۲۸۵ را گسترش دادند که در جنگهای بوسنی و کوزوو کاملا موفقیت آمیز عمل کرد. روسیه با ساخت پهپاد tu-۳۰۰ به فناوری بهتری دست یافته‌است و ایتالیا نیز mirach ۱۵۰ را ساخته‌است. این پهپادها مجهز به موتور جت می‌باشند و می‌توانند در ارتفاع بالائی پرواز کنند. ابابیل و مهاجر و سفره‌ماهی از پهپادهای ساخت ایران هستند.

فناوری

پهپادها از لحاظ فناوری در چهار زمینه مورد بررسی قرار می‌گیرند.

پلت فرم، محموله، مخابرات و ارتباطات، تجزیه و تحلیل اطلاعات

بدنه

بدنه یک پهپاد باید به طوری طراحی گردد که بتواند سامانه‌های ارتباطی و یا جنگ‌افزارها و یا اشخاص و بارها و کلیه لوازم مرتبط با ماموریت محوله‌اش را در خود جای دهد و بتواند با شرایط جوی منطقه ماموریت سازگار باشد که بهترین عوامل برای طراحی یک بدنه پهپاد سرعت مدت پرواز و اطمینان پذیری آن می‌باشد.

موتور

پهپادها نیاز به نوع خاصی از موتورها دارند.در نوع پیستونی دور بالای موتور و وزن کم این موتور باعث متمایز کردن این موتور می شود. شرکت مادو در ایران تنها تولید کننده این نوع موتورها در انواع وانکل / پیستونی / جت می باشد. MADO UAV ENGINE

محموله

منظور از محموله‌های پهپاد در واقع قطعه اضافی است که همراه پرنده برای انجام ماموریت خاصی فرستاده می‌شود. که در پهپادهای شناسایی دوربین فیلم برداری و عکس برداری در پهپادهای هدف فلر

 و رفلکتور و در پهپادهای تهاجمی و انتهاری مهمات می‌باشد.

نویسنده:محمد-علی حلاج